Xem thử có được không nhé
Cụm từ “chụm lại” khiến người nghe liên tưởng đến sự đoàn kết; đoàn kết đòi hỏi sự
đồng thuận, đồng lòng, kết hợp thành khối, thành nhóm chặt chẽ, keo sơn gắn bó.
Trái lại, “hòn núi cao” gợi ý vươn lên, có ý nghĩa hướng dẫn, soi đường chỉ lối, không hề
gợi ý keo sơn, gắn bó. Người ta thường nói “ý chí vượt hơn núi”, không ai nói đoàn kết vượt hơn
núi.
Hơn nữa, ba cây chụm lại không thể thành hòn núi cao được.
Nói về đoàn kết, có lẽ câu ca dao sau đây mới hợp tình hợp lý:
Sao cho có đó có đây
Sơn lâm nào dễ một cây nên rừng
Vậy 3 cây đó là những cây gì? Loại cây gì mà như là hòn núi cao uy nghi và bền vững,
gợi ý vươn lên, với ý nghĩa như ngọn đèn soi đường chỉ lối, ở phía trước hướng dẫn dân tộc Việt
Nam tiến tới, vươn lên để thăng hoa cuộc sống và con người.
Phải chăng ba cây đó là “cây lúa”, “cây tre”và “cây cau”?
“Cây lúa” ở đây biểu tượng cho những đặc tính đặc thù của nền văn hóa nông nghiệp
trồng lúa nước ổn định lâu đời. Đó là nền văn hóa hòa bình, nhân bản, dân tộc, qua lăng kính
nhân chủ và dân chủ, mang tính khai phóng và dung hóa trong giao lưu, hài hòa trong ứng xử
(hòa cả làng).
“Cây tre” biểu tượng cho những đặc tính làng mạc Việt Nam, xã thôn tự trị, với phép vua
thua lệ làng, một cấu trúc xã hội điều hợp nhân tính, thượng tôn hương ước (luật pháp), dung hợp
được tự do và bình đẳng.
“Cây cau” tượng biểu tượng cho quan niệm tự do luyến ái, hôn nhân bình đẳng, gia đình
phân công và hòa thuận (thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn). Như vậy:
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Trong ý nghĩa một nền văn hóa hòa bình chan chứa tình người (cây lúa), một cấu trúc xã
hội manh tính dận chủ (phép vua thua lệ làng) đều hợp nhân tính, dung hợp được tự do và bình
đẳng (cây tre), với gia đình phân công, bình đẳng, hòa thuận (cây cau) kết hợp lại, chụm lại như
hòn núi cao, như ngộn đèn soi đường chỉ lối cho dân tộc Việt Nam vươn lên xây dựng nền văn
minh nhân bản; đó cũng là xu hướng tất yếu mà loài người đang hướng tới, sau những cuộc đụng
độ nẩy lửa giữa các nền văn hóa.
Thật ra, với hình dạng cụ thể, cây lúa, cây tre, cây cau chỉ là biểu tượng cho một giai
đoạn sống; mà cuộc sống của con người và dòng sinh mệnh của dân tộc luôn luôn biến chuyển