Một nhóm khoa học vứt 5 con khỉ vào một cái chuồng. Ở giữa chuồng là một cái thang với một nải chuối thơm phức ở trên đỉnh thang. Mỗi khi có một con khỉ định trèo lên thang lấy chuối thì mấy ông khoa học lại xả nước lạnh vào đám khỉ còn lại...
...

Sau một thời gian cứ có con khỉ nào mon men lại gần cái thang là bị những con khỉ còn lại đánh hội đồng túi bụi. Và cứ như thế không có con khỉ nào dám trèo lên thang mặc dù nải chuối trên đó thiệt là hấp dẫn...

Mấy ông khoa học quyết định đổi một con khỉ khác vào chuồng, điều đầu tiên mà con khỉ mới định làm là trèo lên cái thang đó lấy nải chuối. Tất nhiên lũ khỉ kia ngay lập tức đập nó tơi tả... Sau vài lần dính đòn, con khỉ mới biết rằng đừng có dạy mà trèo lên thang cho dù nó không hiểu tại sao ?


Và con khỉ thứ 2 cũng được thay, điều tương tự cũng xảy ra, con khỉ được thay đầu tiên cũng gia nhập hội khỉ cũ đập con khỉ mới tơi tả, thay con khỉ thứ 3, trò đánh hội đồng này vẫn tiếp diễn kể cả khi con khỉ thứ 4 và con khỉ cuối cùng đều được thay.


Giờ chúng ta đã có một nhóm 5 con khỉ hoàn toàn mới...và mặc dù chúng chưa bị xối nước lần nào, chúng vẫn cứ tấn công bất kì đồng chí nào dám lại gần cái thang.

Giả sử bây giờ chúng ta có thể hỏi lũ khỉ: "Tại sao chúng mày lại tấn công bất kì đứa nào dám lại gần thang ?" Chắc câu trả lời sẽ là :"Em không biết! Cái lệ ở đây là thế!"

....

......


Đâu là chân lí ?